Meldonium – efekty, dawkowanie i skutki uboczne w praktyce

Tekst aktualizowała Ekipa Hero Challenge

Meldonium to substancja chemiczna, która oddziałuje na przemiany L-karnityny oraz produkcję ATP. Wykorzystuje się ją w leczeniu niedokrwienia i wspieraniu procesów rekonwalescencyjnych. Mimo że ma swoje zalety w medycynie, Światowa Agencja Antydopingowa wprowadziła zakaz jego stosowania w sporcie. Artykuł przedstawia działanie meldonium, omawia sposób jego dawkowania, a także możliwe efekty uboczne oraz przeciwwskazania.

Co to jest meldonium i jak działa?

Meldonium to substancja chemiczna, często używana w leczeniu niedokrwienia oraz podczas rekonwalescencji po takim stanie. W świecie sportu zyskała reputację jako środek zwiększający wydolność fizyczną. Mechanizm jej działania polega na wpływaniu na metabolizm L-karnityny, co prowadzi do wzrostu produkcji ATP, głównego źródła energii w komórkach.

Na poziomie komórkowym meldonium działa jako analog gamma-butyrobetainy (GBB), hamując aktywność hydroksylazy GBB. W rezultacie zmniejsza się biosynteza karnityny, co ogranicza transport długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów. Dzięki temu ryzyko gromadzenia się szkodliwych substancji, takich jak acylo-CoA i acylokarnityna, jest mniejsze^[3]. W warunkach ograniczonego dostępu do tlenu substancja ta wspiera glikolizę beztlenową, co pozwala na lepsze wykorzystanie glukozy jako źródła energii, szczególnie istotne dla serca.

Jako związek nootropowy, meldonium rozszerza naczynia krwionośne, co ułatwia dostarczanie tlenu do komórek^[4].

To działanie przyczynia się do poprawy zarówno wydolności fizycznej, jak i funkcji poznawczych. Dzięki temu zdobyło popularność wśród sportowców, ceniących jego zdolność do zwiększania tolerancji na wysiłek i skracania czasu regeneracji po intensywnym treningu. Dodatkowo, poprawia ono wykorzystanie tlenu przez mięśnie, co przekłada się na lepszą wydajność przy mniejszym obciążeniu układu krążenia.

Organiczny związek chemiczny i jego zastosowania

Meldonium to substancja chemiczna wykorzystywana zarówno w medycynie, jak i w sporcie, znana ze swoich unikalnych właściwości. Poprawia nie tylko wydolność fizyczną, ale także funkcje poznawcze. Działa poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych, co zwiększa transport tlenu do komórek, co jest kluczowe w sytuacjach niedoboru tego pierwiastka.

W medycynie stosuje się je do leczenia niedokrwienia, wspomagając regenerację organizmu. W świecie sportu zdobyło popularność jako środek poprawiający wydolność. Sportowcy cenią je za możliwość zwiększenia wytrzymałości na wysiłek oraz szybszą regenerację po intensywnych ćwiczeniach.

Wpływając na metabolizm L-karnityny, meldonium reguluje procesy energetyczne, wspierając produkcję ATP, będącego głównym źródłem energii dla komórek.

Wpływ na metabolizm L-karnityny i produkcję ATP

Meldonium oddziałuje na metabolizm L-karnityny, obniżając jej poziom w komórkach. Zatrzymuje aktywność hydrolazy γ-butyrobetainy, co prowadzi do mniejszej produkcji karnityny. W rezultacie zmniejsza się aktywność palmitoilotransferazy karnitynowej I, co ogranicza transport długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów. Dzięki temu meldonium wspomaga wytwarzanie ATP, zwiększając efektywność energetyczną komórek, zwłaszcza gdy brakuje tlenu. W takich warunkach organizm skuteczniej wykorzystuje glukozę jako źródło energii, co jest istotne podczas intensywnego wysiłku fizycznego.

Zastosowanie meldonium w medycynie i sporcie

Meldonium jest szeroko stosowane w medycynie, zwłaszcza przy leczeniu niedokrwienia oraz w okresie rekonwalescencji po takich stanach. Jego właściwości pozwalają na zwiększenie efektywności energetycznej komórek, co wspomaga proces regeneracji organizmu. To ma kluczowe znaczenie dla osób po przebytych chorobach sercowo-naczyniowych.

W świecie sportu meldonium zyskało popularność jako środek wspomagający wydolność. Poprawia ono zdolność do wysiłku oraz skraca okres regeneracji po intensywnych treningach. Sportowcy dzięki temu mogą szybciej odzyskać siły i efektywniej wykorzystywać tlen przez mięśnie. Jednak od 1 stycznia 2016 roku, Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) wprowadziła zakaz stosowania meldonium^[6]. Uznano, że zapewnia ono zawodnikom nieuczciwą przewagę podczas rywalizacji. Zakaz obejmuje wszystkie sporty i jest rygorystycznie egzekwowany na całym świecie.

Leczenie niedokrwienia i rekonwalescencja

Meldonium odgrywa istotną rolę w terapii niedokrwienia, wspomagając regenerację pacjentów po takich epizodach. Działa poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych, co umożliwia lepsze dotlenienie komórek, a tym samym wspiera odnowę organizmu. Dzięki poprawie przepływu krwi, zwiększa dostarczanie tlenu do tkanek, co jest kluczowe w walce z niedokrwieniem. W efekcie pacjenci szybciej odzyskują siły i wzmacniają swoją kondycję fizyczną.

Zakaz stosowania przez Światową Agencję Antydopingową

Od 1 stycznia 2016 roku meldonium znalazło się na liście substancji zakazanych przez Światową Agencję Antydopingową (WADA). Powodem tej decyzji jest jego zdolność do znacznego zwiększania wydolności fizycznej, co daje zawodnikom nieuczciwą przewagę. Meldonium poprawia wytrzymałość, przyspiesza procesy regeneracyjne i działa uspokajająco, co w sporcie uznaje się za formę dopingu.

Zanim zostało zakazane, meldonium cieszyło się dużą popularnością wśród sportowców. Wprowadzony zakaz miał na celu zapewnienie wszystkim uczestnikom zawodów równych szans. Decyzja ta była także odpowiedzią na rekomendacje amerykańskiej agencji antydopingowej, która już w 2014 roku uznała meldonium za substancję dopingującą. Zakaz jest surowo przestrzegany, a wykrycie meldonium u zawodnika podczas zawodów prowadzi do jego dyskwalifikacji^[7].

Skutki uboczne i przeciwwskazania stosowania meldonium

Meldonium, mimo swoich korzyści, może wywoływać różnorodne skutki uboczne. Najczęściej są to:

• eozynofilia,
• reakcje alergiczne,
• bóle głowy,
• niskie ciśnienie,
• przyspieszone tętno.

Zdarzają się również duszności i kłopoty z trawieniem. Dla osób wrażliwych na składniki leku, objawy te mogą być szczególnie dokuczliwe.

Osoby uczulone na którykolwiek składnik meldonium powinny unikać jego stosowania^[9]. Ostrożność jest wskazana również u pacjentów cierpiących na przewlekłe schorzenia wątroby i nerek, ponieważ brakuje informacji o bezpieczeństwie leku w tych przypadkach. Ponadto, stosowanie meldonium u dzieci jest ograniczone, gdyż nie przeprowadzono wystarczających badań potwierdzających jego bezpieczeństwo.

W razie jakichkolwiek działań niepożądanych, warto monitorować ciśnienie krwi, zwłaszcza gdy pojawiają się symptomy takie jak przyspieszone bicie serca czy niskie ciśnienie.

Możliwe działania niepożądane

Meldonium może powodować różnorodne efekty uboczne. Wśród najczęściej pojawiających się są:

• eozynofilia,
• reakcje alergiczne,
• bóle głowy,
• dolegliwości żołądkowe.

Choć rzadko, mogą wystąpić także tachykardia oraz niskie ciśnienie. Inne możliwe symptomy to duszność, osłabienie i wzmożone pobudzenie. Istotne jest regularne sprawdzanie ciśnienia krwi, zwłaszcza gdy odczuwasz przyspieszone tętno lub obniżone ciśnienie. Chociaż przedawkowanie meldonium nie niesie ze sobą poważnych zagrożeń zdrowotnych, nadal zaleca się kontrolowanie ciśnienia.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Przeciwwskazania do przyjmowania meldonium obejmują przede wszystkim uczulenie na jego składniki. Dodatkowo, osoby cierpiące na przewlekłe choroby wątroby oraz nerek powinny zachować ostrożność. Lek ten nie jest odpowiedni dla dzieci, ponieważ brakuje informacji na temat jego bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej.

Istnieje również możliwość interakcji z innymi lekami, co wymaga, aby pacjenci byli starannie obserwowani. Jeśli pojawią się działania niepożądane, takie jak przyspieszone bicie serca czy obniżone ciśnienie krwi, zaleca się regularne kontrolowanie ciśnienia.

---

Źródła:

• [1] https://podwojne-napiecie.pl/meldonium
• [2] https://swissherbal.pl/produkt/meldonium/
• [3] https://postepybiochemii.ptbioch.edu.pl/index.php/PB/article/view/605
• [4] https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=6205
• [5] https://remedium.md/publikacje/ciekawostki/meldonium-doping-w-sporcie-a-leczenie-niewydolnosci-serca
• [6] https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/99648
• [7] https://podyplomie.pl/medical-tribune/21804,meldonium-znane-sportowcom-nieznane-lekarzom
• [8] https://badaniakliniczne.pl/lek/meldonium/
• [9] https://www.sfd.pl/art/Kulturystyka_i_kultury%C5%9Bci/Meldonium__jak_d%C5%82ugo_da_si%C4%99_wykry%C4%87_w_organizmie_-a9181.html